GERÇEK BİR HİKÂYEDEN ESİNLENİLMİŞTİR. Çeviri: Mert Yıldız / Keyifli Seyirler.
Bugün Reykjavik, İzlanda'da...
...Bobby Fischer, Boris Spassky'e karşı olan ikinci maçına çıkmadı.
Tahmin edilemez Bobby Fischer, bugün Rus Boris Spassky'e karşı yapacağı...
...unvan maçı 2. oyununa gelmektense, yatakta kalmayı tercih etti.
Dünya satranç şampiyonu Boris Spassky ile Bobby Fischer arasındaki maç...
...Fischer'ın 2. oyuna...
...belirlenen zamanda gelmeyip hükmen mağlup sayılmasıyla garip bir hal aldı.
Tüm dünya aynı soruyu soruyor gibi görünüyor:
"Bobby Fischer şimdi ne yapacak?"
ÖZNE: ROBERT JAMES FISCHER DOSYA NUMARASI: 10R-72065
15 KASIM 1951 BROOKLYN, NEW YORK
Çağırdıkları tanıkların yarısı komünistler. Diğer yarısı da Yahudiler.
Eğer ikisiysen, iki kez mi tanıklık edeceksin?
Devam edin, şakalar yapın Bay Liberal.
Sizin tüm aileniz kamplarda gaza bulaşmamıştı.
Anne.
- Anne! - Şimdi olmaz, Bobby.
Seninle konuşmalıyım!
Bobby, uyku vaktin geçti. Joan?
Dışarıda bir araba var!
- Ne arabası? - Sana söylememi söylemiştin.
Kırmızı bir 1952 Chevy.
Bobby, sana ne dediğimi hatırlıyor musun?
Dışarıda; onlara göre, mevcut duruma göre çok tehditkâr bir şeyi temsil...
...ettiğimiz için bizi yıldırmaya çalışan kötü insanlar var.
- Bunun ne olduğunu hatırlıyor musun? - Devrim.
Evet. Bazen bu kötü insanlar, ne yaptığımızı bilmek isterler.
O yüzden bize casusluk yaparlar.
Bu yüzden... Eğer birisi sana sokakta gelip...
...benimle veya annenin arkadaşlarıyla ilgili sorular sorarsa, ne diyeceksin?
"Sana bir şey söylemem."
İşte benim koca oğlum.
Joan. Joan, çocuğun gömleğinde hardal var. Bunu yarın okulda giyecek.
- Sabunlayabilir misin? - Zevkle.
- Yatır bir de. - Bonzo için yatma vakti.
Ben Carmine Nigro ve bana senin satranç oyuncusu olduğun söylendi.
Kilisemize, her renkten ve mezhepten insanlar gelebilir.
Bobby.
Seç.
Bakalım burada ne varmış.
Çoğu gencin, yüksek seviyede oynayacak konsantrasyonu yoktur...
...o yüzden fazla ümitlenme.
Oynadığı herkesi yendi o.
Umarım bu lanet oyunda birisi onu yendiğinde pes eder artık.
Pekâlâ. Hamle sırası sende.
Beysbolu seviyor musun, Bobby?
Jackie Robinson? Pee wee Reese?
Bobby, altgeçitten aya gittin mi hiç?
Parçaları alırsam kafasında oynamaya devam ediyor. Gece gündüz.
Psikoloğa götürdüm, buraya getirmemi söyledi.
Oyunu iyi ama, istisnai değil.
- Bu hamleyi kim öğretti? - Kendi öğrendi.
Bobby, berabere diyelim mi?
Beraberlikten nefret eder.
Şah.
Mat.
Ben, New York City'deki resmi en iyi 25. satranç oyuncusuyum.
Büyük bir potansiyeli olduğunu söyleyebilirim size.
Gel buraya. Gel...
Tekrar.
- Carmine, hamle sırası sende! - Bende olduğunu biliyorum.
- Hadisene! - Düşünüyorum.
Hadi, Carmine. Hamle sırası sende!
- Bobby, sıra bende, biliyorum. - Yap hamleni ya!
- Hadisene! - Bobby, hala vaktim var, tamam mı?
- Bırak da düşüneyim. - Tamam be.
Satranç dünyasında yükselen bir yıldız var ve henüz sadece 12 yaşında.
Adı Bobby Fischer.
Bugün, Amerikan usta Donald Byrne ile oynadı ve çoktan asrın maçı olarak...
...görülen oyunda onu yendi.
Bobby, sıradaki hedefin nedir?
Ya ben onları yenerim, ya onlar beni, biliyor musun?
Üst üste etkileyici 5 galibiyetle, Bobby ABD'nin en genç satranç şampiyonu oldu.
11 EKİM 1959 BROOKLYN, NEW YORK
Dönmüşsün.
Ve kazanmışsın. Tebrikler.
- Her gece düzüştüğünüzü duyuyorum. - Bobby, indir onları. - Bobby.
Kapat çeneni, koca götlü. Benim evimde yaşıyorsun ve babam değilsin.
- Tamam mı? - Bobby.
- Babam nerede benim? - Hadi ama.
Ben doğdum, değil mi? Ne yaptın babama?
- Dünyada mı? Yaşıyor mu ki adam? - Tatlım, bu uzun zaman önceydi.
Ne yani, hatırlayamıyor musun? Nerede babam?
- Gitti. - Nereye? - Önemli değil. - Bana göre önemli.
Lan var ya...
...siktir ol git buradan.
Var ya... O komünist arkadaşlarının yanına, Moskova'ya dön.
Ben gece gündüz çalışıyorum. Ve yeni dünya şampiyonu olacağım.
Anlıyor musun beni? Sessizlik lazım bana.
Anlıyor musun beni? Sessizlik istiyorum.
Annen, satranç kulübünde kaldığını söylüyor.
Burası sessiz.
Ya lise? Evet.
- Hala orada mı o? - Apartmanın tadilatını yaptırmış.
Sıcak su ısıtıcısı bile çalışıyor.
Artık orada yaşamayacak. Cyril ile California'da siyasete atılacak.
King Kong'u mu diyorsun? Mat.
Annen endişeliydi. Eğer onlar giderse, senin eve döneceğini...
...bir yatakta uyuyacağını düşündü.
Sana böyle mi söyledi? Sen de yedin mi?
Manyak koca ayak komünistin biriyle kaçıyor.
Hem de var ya, Bobby'nin iyiliği için.
Sessizlik istediğini söyledin.
Kazandın, Bobby. Mutlu ol.
Bugün Portoroz, Yugoslavya'da...
...Amerikan satranç mucizesi Bobby Fischer...
...oyun tarihindeki en genç satranç ustası oldu.
Tebrikler, Bobby. Bundan sonraki hedefin nedir?
Ruslarla oynamak istiyorum.
Onlar dünyanın en iyileri ve ben hepsini yeneceğim.
Bölgelerarası turnuvayı kazanmakla birlikte...
...şu andaki dünya şampiyonuyla maç yapma hakkı kazanmak için...
...yapılan turnuvada da favori.
- Nasıl hissediyorsun? - Hazırım. Vaktim geldi.
15 EYLÜL 1962 VARNA, BULGARİSTAN
Bay Spassky, bir saniye konuşalım, lütfen.
Bu saçmalık. Şah, kale 3'e. At, kale 6'ya.
Piyon, veziri alır. Fil, kale 7'ye. Bitti.
Ruslar, güçlerini korumak için oyunları berabere bitiyorlar...
...ve puanlarını şişirmek için oyundan çekiliyorlar...
...bu da istatistiksel olarak kazanmamı imkânsız yapıyor.
Bay Fischer, şikâyetiniz bildirildi. Yapabileceğimiz bir şey yok.
Elbette var.
Takım oyunu oynuyorlar. 5 adama karşı bir adam. Bana karşı!
- İçeri geri girebilir miyiz? - Hayır, istemiyorum.
- Bobby, yapma... - Siz bu konu hakkında ne yapıyorsunuz ki zaten?
Pekâlâ, gelin buraya. Toplanın. Bir şey söyleyeceğim.
Bu konuyu çok açıkça dile getirmek istiyorum.
Ruslar hile yapıyor. Herkes neler olduğunu biliyor.
Yozlaşmış federasyon da bunu durdurmak adına bir şey yapmıyor!
Eğer ben oynamıyorsam, meşru bir dünya şampiyonası olamaz.
Ve ben de oynamayacağım çünkü bu adaletsizlik.
Haksız. Ahlaksız! Bırakıyorum.
Sadece bu turnuvayı bırakmıyorum. Satrancı bırakıyorum!
Çekilin, çekilin.
Bobby.
Bobby, bekle. İçeri gireceğiz ve özür dileyeceğiz.
- Hala iyi bir yerde bitirebilirsin. - Sen neden bahsediyorsun?
Bu kadardı işte! Hayatımın son 10 yılında ne uğruna çalıştığımı sanıyorsun?
Oyun tarihindeki en genç şampiyon olacaktım! Bitti artık!
Bunu benden çaldılar, Carmine. Elimden aldılar!
Bugündü! Bugündü!
- İngiliz. - Burası Amerika.
Bizden nefret eden ama dergilerimize dayanamayan Amerikan çocuk.
Spassky, yeni Mesih oluyor. Asla maç kaybetmeyecek diyorlar.
Bunu birisi sana bıraktı.
Bir avukat. Başın belada olabilir mi?
Bir oyun ister misin?
Aptal mı sanıyorsun beni?
- Demek kim olduğumu biliyorsun. - Evet, biliyorum.
Sana ulaşmaya çalışıyordum, telefonuna cevap vermiyorsun.
Sen... Sen o avukatsın.
- Ne yaptım? - Hiçbir şey. Hiçbir şey yapmadın.
Hiçbir şey yapmıyorsun. Bu yüzden buradayım.
Sports Illustrated'deki makaleni okudum.
- Ruslar hakkında söylediklerin doğruydu. - Evet, öyle, söyledim.
Bunu gördün mü?
"California sörfünü vuracak Sovyet işgali."
- "Dünyanın en iyi satranç oyuncuları ABD'ye geliyor." - Evet, gördüm bunu.
Sadece eğlence maçı... dostluk maçı falan olduğunu söylüyorlar.
Sen doğruyu biliyorsun, gülüyorlar bize.
Satranç hâkimiyetlerinin...
...Sovyet zihninin, çökmüş batıya karşı üstünlüğünün kanıtı olduğunu düşünüyorlar.
Politika pek umurumda değil.
- Satrancı "Sikeyim Amerika'yı." demek için kullanıyorlar. - Oyun oynamak üzereyim.
Tahtada iki adam var, biri bir hamle yapıyor, öbürü de yapıyor, ve bu kadar.
Ben de satranç hayranıyım.
Ayrıca çaresizce vatanseverim de.
Senin gibi insanlara, yaratıcı insanlara karşı ilgim var.
Yaptıkları işi yapmaları için onlara kaynak sağlıyorum.
Jimi Hendrix'e, Rolling Stones'a sor.
Onlara yardım edebiliyorsam, herkese ederim.
Sizi temsil etmek istiyorum, Bay Fischer.
- Para kazanacaksın yani. - Hayır, paraya ihtiyacım yok. Bunu bedava yapacağım.
Ücretsiz hizmet.
Bu ülkede, savaş verebilecek tek adam sensin.
Hatta yenebilecek tek adam.
İyi adamlar kazanırken en önden izlemek isterim.
Eğer o yarışmaya dönseydim, bazı ciddi değişiklerin olması gerekecekti.
- Adil olmalı. - Eğer oynamak konusunda ciddiysen...
...neler yapabileceğime bir bakarım.
Hala oynamak istiyorsan tabii.
Ara beni.
Çok heyecanlı bu konuda.
Ben komisyonda sadece bir seçiciyim.
Bakın, burada federasyondan özür diliyor.
İlk satırdaki küfürle birlikte.
Şey... Diş bilemiş biraz. Uzun süre hem de.
Rusların nasıl oynadığını çalıştı. Her gün, günde 18 saat.
Dört yıl boyunca.
Ona göre, Vietnam ve Beatles asla olmadı.
Sanırım Sovyetler konusunda fikri değişmedi?
Eğer komisyona söz verirseniz, onu beladan uzak tutarız.
Piatigorsky, köprüleri yapmak için kuruldu, yakmak için değil.
12-0 kaybetmemiz bir köprü mü oluyor o halde?
Seni sordu. Sağ kolu olmanı istiyor.
Sana saygı duyuyor. Spassky'i tek yenebilen sensin.
Gençtik. Şimdi beni yok eder.
- Ve... Bobby'i de yendin. - O da uzun zaman önceydi.
- Bobby'nin sorunları var. - Mozart'ın da vardı.
Kırılabilir.
Bobby kırılmayacak, patlayacak.
Bobby? Bill burada.
Bobby, nasılsın?
Zürih'te Petrosian'a karşı, şahının piyonunu feda ettin.
Seni ele veren şey bu oldu, biliyorsun, değil mi?
Hep fazla ihtiyatlı oynuyorsun ve ters yöne delice gidiyorsun.
Bu... Bu gerçek bir zayıflık.
Bir papazı eleştirirsem, cehenneme gider miyim?
Cehenneme inanıp inanmadığına göre değişir.
Evet, pekâlâ.
13 hamlede nasıl kazanabilirdin onu göstereceğim sana.
Kale, piyon, at, fil, kale.
Bu sensin. Pekâlâ.
Kral buraya gidiyor. Piyonlar.
Pekâlâ. Şimdi, burada... Sen burada bok ettin.
Açgözlü davrandın ve fili ata tercih ettin.
Ve piyonunu feda ettin, değil mi?
Peki, ya bunu yapsaydın?
Ruslar, boa yılanları gibi.
Eğer bir şey yapmazsan, seni boğarak öldürürler.
Eğer kafalarını karıştırırsan, her yönden saldırırsın.
Sonra yapabilecekleri tek şey tepki vermek olur.
Şimdi, gördüğün gibi burada makineli silahım duruyor, atın üstünde.
Şimdi, kendini savunmaya çalışıyor.
Kalemi feda ediyorum ve gerçek saldırı başlıyor.
Şah.
Şah. Al.
Bobby, bildiğin gibi, bu turnuva... diplomasiyle alakalı.
Hayır, bu turnuva, diğer tüm turnuvalar gibi, kazanmakla ilgili.
O yüzden...
...pekâlâ; kale, fili alıyor.
Tabii. Şimdi, güvende olduğunu düşünüyor...
...ama atını öldürme planı geliştiriyorum.
Gördüğün gibi; kalem orada, arka planda unutulmuş halde oturmuş bekliyor.
Onu ava çağırıyorum.
Ve at kaçıyor. Sevgili veziri bile bir şey yapamıyor.
Sadece orada oturup izliyor.
Ve ilmik geriliyor. Ve sonunda...
...sonunu görüyor.
Vay amına.
Papazların küfür edebildiğini bilmiyordum.
Bu adamı sevdim.
California'ya gidiyor muyuz?
93 khj Los Angeles kanalındasınız!
Sıcak hava sizi yanıltmasın çocuklar, çünkü soğuk savaş şehre damladı.
Sovyet satranç takımı, dostluk turnuvası için bugün Los Angeles'e geldi.
Yanlarında şu anki dünya şampiyonu Boris Spassky de var.
Takım üyelerinin, Beverly Hilton Hotelinde yeri ayırtıldı.
İşçi sınıfı değerlerine göre çok fazla.
Dinliyorsanız çocuklar, özgür dünyaya hoş geldiniz, ve güneşin tadını çıkarın.
Burası çok sıcak. Neler oluyor?
Tamirci gelmemiş.
Otel sözü vermiştin, burası bir fakirhane.
Rock star mısın sen? Rock starı gibi davranıyor.
- Hazırlanmam gerektiğinin farkındasınız, değil mi? Değil mi? - Evet.
- Biliyor musunuz? - Neyi - Burada kalmam ben. - Bobby.
Geliştirilmiş konfor bu mu?
- Geliştirilmiş zaten. - Hamamböceği oteli. - Parasını başkası veriyor.
Ruslar nerede kalıyor peki?
- Öyle paramız yok. - Parayı biz icat etmedik mi?
- Özel bağışçılara bakıyoruz. - Tabii.
Ruslar istediklerini alıyor çünkü kazanmak için neyin gerektiğini biliyorlar.
Ve ben de 66. güzergâhın yanında kalıyorum.
Tek istediğim biraz sessizlik!
Bağırma o zaman.
Evet, evet, haklısınız. Üzgünüm.
- Adın ne? - Donna.
Şey... Evet, sonra görüşürüz, Donna.
- Yürüyüşe gidiyorum ben. - Eşlik etmemi ister misin?
Elbette.
Bekle, hemen geliyorum.
Ve oynamaya başlamadı bile.
- Kapı çalmaz mısın sen? - Duymadın.
- Dinleme cihazlarınla işe mi karışıyorsun? - Paranoyaklık ediyorsun.
Senin manzaran daha iyi. Havuzun yanında zenci bir Tanrıça var.
Burası harika bir ülke, değil mi?
Amerikalılar. Öldüğünü umut ettiğim...
...biri vardı.
Kim?
Fischer.
Bobby.
Çok hızlı yürüyorsun.
Yapmak istediğin bu muydu?
- Oturabiliriz. - Olur.
Sen ne iş yapıyorsun, Donna?
İnsanları sikiyorum.
Öyle mi?
Ben de.
Dinle. Bekaretimden kurtulmayı düşünüyordum.
- Bu doğru mu? - Evet, doğru.
Fil, vezir 3'e.
Fil, at 5'e.
At, at 5'e.
Şah, vezir 1'e.
Vezir, at 4'e.
Evet, bu ben bile değilim. Bu daha Morphy vs. Anderssen.
Piyon, vezir kale 4'e.
Vezir, şah 7'ye.
- Vezir, veziri alır. - Kale, veziri alır.
Lanet olsun!
- Hazır mısın? - Evet.
Sovyetlerin geçmişi.
Şaka yapıyorsun, değil mi?
Bu adamların oynadığı her oyunu biliyorum.
Onlar havalı otellerinde havuzun yanında oturuyor, gülüşüyor, içki içiyor.
Hiçbir fikirleri yok.
Siz geliyor musunuz?
- Hazır bence. - Evet.
- Bobby kayboldu. - Gelecektir.
Eğer 3 dakikaya oturmazsa hükmen mağlup olacak.
- Gelir. - Öyle mi? Ufak bir duanın zararı olmazdı.
Rakibine dua ediyorum ben.
- Bobby, burada mısın? - Evet, evet, evet.
Ne yapıyorsun be? Yerine oturman için saniyelerin var.
- Harika. Annem gelirse, bunu ona verir misin? - Evet.
Artık California'da yaşıyor, yani asla bilemezsin. Gelebilir.
Bobby, ilk elde Ivanovich ile berabere kaldın.
Ne yaparsan yap, içeri girmesine izin verme. Sikiyor oyunumu.
Radyodan dinleyebileceğini yazdım.
Bobby, Ivanovich resmi olarak dünyadaki en iyi üçüncü satranç oyuncusu.
Dördüncü.
Eğer 60 saniye içinde hamlesini yapmazsa, hükmen mağlup sayılacak.
Ayarla.
Üstüme bina yıkılıyor gibiydi.
Ekip doktoru seni kontrol edecek.
Gripsin.
Uçakta yakalandın.
Evet, başım ağrıyor.
Amerikanlar, Rusları satrançta yenemiyor.
Ama bugün Santa Monica'da bu değişti.
Amerikan satranç mucizesi Bobby Fischer'ın etrafta olmasıyla...
...değişmeye de devam ediyor.
Bir sorunumuz var.
Bay Fischer?
Evet. Şartlarım kabul edilene kadar tekrar oynamama kararı aldım.
Ne şartları?
Öncelikle, büyük siyah bir arabada gelmek istiyorum...
...Ruslar gibi yani.
Limuzinler paraya mal olur.
İkinci olarak... Bugün LA Times'ın kapağındaydım, biliyor musunuz?
Bilet fiyatları tavan yapmış.
Bin tane insan, sadece oynayışımı görmek için 5 dolar ödüyor.
5 bin dolar eder bu.
30% istiyorum, bu da 1500 eder.
- Bobby... - Hayır. Para saygıdır, Paul.
Ve üçüncü... Ben ve seyirci arasında en az 1.5 metre olmasını istiyorum.
Nefeslerini kokusu geliyor be.
Düşüncelerini duyabiliyorum gibi bir şey oluyor ya.
Düşüncelerimin tahtada olması gerek.
- Bu kadar mı? - Bir de, birini söylesin de...
...telefonlarımızın dinlenmediğinden emin olmak için kontrol etsin.
Kalanı da listede.
Merhaba. Merhaba.
- Kazandığını duydum. Tebrikler. - Teşekkür ederim.
Senin odandaki telefonun nesi var?
Tik tik sesi geldi, ben de benim telefon dinleniyordur falan dedim.
- Kimi arıyorsun? - Alo. Operatör?
Regina Fischer için bir numara arıyorum.
Bilmiyorum. Düşündüm de belki...
...bilmiyorum, sahile yakın bir yerde.
Ben Santa Monica'dayım, yani... bilmiyorum... yakın bir yerde olabilir mi?
Annemin yarın gelmeyeceğinden emin oluyorum da.
Dikkatimi dağıtabiliyor.
Ve bir sesini duyacağım ve...
Alo?
Pekâlâ.
Önemli değil o zaman.
Bekaretini bu akşam mı kaybetmek istiyorsun?
Anlaşmamızı unutmadım ve dört gözle bekliyorum.
Ama... bu akşam konsantrasyonumu kaybetmemem lazım.
Bugün onlardan birini katlettim, yani yarın üstüme ölüm perileri gibi gelecekler.
- Tamam. - Tamam.
- İyi şanslar. - Sonra görüşürüz.
Bunun için sekse zaman ayırmadım.
20 yıldır ayırmadın.
Tüm gecedir seni arıyordum.
Yarın oynuyorsun. Uyuyor olman gerek.
Ortadan kaybolman insanları endişelendiriyor.
- Ivanovich gerçekten hasta mı? - Grip. Eve yolluyoruz onu.
Fischer'ın durdurulması gerek. Pervasızca oynuyor.
Berabere kalmamak için her şeyi yapacak. Bekleyeceksin...
...ve sonra da ezeceksin onu.
Senin şansına.
Boris, Bobby oyununu geliştirmiş gibi görünüyor. Sen ne düşünüyorsun?
Boris Spassky. Sovyet Usta. Daha neler yapabileceğini bize göstermedi.
Yarın; Amerikan Bobby Fischer, Rus dünya şampiyonu Boris Spassky ile...
...final maçında karşılaşırken, rekor bir kalabalık onu izleyecek.
Daha fazla para isteyip turnuva kurucularının canını sıkan Fischer...
...dikkate değer bir şekilde 8 maç üst üste kazandı.
Ancak yarın, kesinlikle onun en büyük sınavı olacak.
Piyon, at 3'e.
Vezir, şah 1'e. At, kale 4'e.
Ne?
Kral'ın Hintlisi oynamak istiyorum ama SÃ£misch'de bir uzman, o yüzden...
- Kim? - Spassky.
Aklıma Grünfeld geliyor ama..
...o zaman da piyon, fil 4'e bir cevap bulmalıyım.
Merak ediyordum da, annene ulaşabildin mi?
Eminim gurur duyuyordur.
Bunu düşünmem lazım.
Çalışmam... Üstünde çalışmam lazım, düşündüm de...
Tabii, evet.
- Bu, benim için de harikaydı. Teşekkür ederim. - Asıl ben teşekkür ederim.
- Nasıl hissediyorsun? - İyiyim ben.
- Yemek yedin mi? - Konuşmasan olur mu?
Yeter.
Sağ ol.
- Bobby, kaybetmek nasıl bir duygu? - Bu aptalca bir soru.
- Seni nasıl yendi, Bob? - Buna cevap versem anlar mısın?
Beraberliğe oynuyordu.
Bobby, Spassky'i yenmeni kimse beklemiyordu.
Ben bekliyordum.
İkincilik madalyasını vermek için seni bekliyorlar.
Almayayım.
- En azından... - Boş ver onu.
- Muhabirlerle konuş! - Boş ver.
- Yok oldu. - Gelecektir.
Seni bu kadar emin yapan ne?
Onun için her şey bu. Satranç olmadan, Bobby diye biri yok.
Spassky'i yenebileceğini düşünüyor musun?
Onu şampiyonun yapmanın bedeli ne olacak?
Resepsiyonist, Washington'a neden bu kadar arama yaptığımızı soruyor.
Ben aramadım.
- Kiminle konuşuyordun? - Bizimle Sovyetler Birliği...
...arasındaki herhangi bir karşılaşmaya ilgi gösteren...
- ...yüksek yerlerde insanlar var. - Dışişleri Bakanlığı? CIA?
Beyaz Saray?
Bobby limuzinleri istiyor, limuzinler geliyor.
- Ve her galibiyeti için para veriyorlar. - Kim veriyor?
Sen vatansever misin, papaz?
Genelde.
Bobby biraz umursamaz olabilir ama tüm bu şeyi senden...
...daha iyi anlıyor.
Savaştayız.
Ama bu silahlarla ve füzelerle verilen bir savaş değil.
En azından şimdilik. Algı savaşı bu.
Brooklyn'li fakir çocuk, tüm Sovyet imparatorluğuna karşı.
Muhteşem Amerikan hikâyesi.
Yani bu durumdaki çıkarınız ideolojik.
Ama senin çıkarın ne?
İyi işler yapmakla iyi olmak denen bir şey vardır.
Ve sen sorumu cevaplamadın.
Bobby Fischer...
Bobby Fischer gördüğüm en iyi ikinci satranç oyuncusu.
Onun da kafasında bazı sorunlar var.
Anlaşılması ve yönetilmesi gereken sorunlar.
Yönetmek mi? Bobby mi?
Paul Morphy diye bir adamı duydun mu?
1855. Bu ülkenin en iyi oyuncusu.
Bobby'dan önce.
Ama 21 yaşında, Avrupa'daki her ustayı yenerdi.
Ama ondan sonra...
...işler biraz garipleşmeye başladı.
Sanrılar görmeye ve onu zehirlemeye çalıştıklarına inanmaya başladı...
...ve bıraktı...
26 yaşında.
Ve sonunda da, kendini bir küvette öldürdü.
Yanında da 12 çift bayan ayakkabısı vardı.
Yani... bu oyun...
...tavşan deliği.
Sadece dört hamleden sonra...
...300 milyardan fazla düşünülecek seçenek var.
Galaksideki yıldızlardan fazla 40 hamle oyunu var.
Yani... seni sınıra çok yakın bir yere götürebilir.
Kazanabilir miydi?
Bobby, unvanın peşinden gitseydi...
...3 yıl boyunca dünyayı gezerek turnuvalar yapmak anlamına gelecekti.
Bana göre, Bobby bunu bu kadar uzun tutmayabilir.
Tuttuğunu görmek senin işin.
Onu bulabilirsek tabii.
Lanet olsun.
Beni takip mi ediyorlar?
Buradayım! Beni mi takip ediyorsunuz siz?
Yumuşaksın sen! Yanında adamların var! Yardakçısın! Benim hiçbir şeyim yok!
Nereye gidiyorsun? Seninle konuşuyorum!
Nereye gidiyorsun?
Senin için geliyorum! Senin için geliyorum!
BBC haberlere hoş geldiniz.
Bugün, Macaristan'da...
...Amerikan Bobby Fischer, dünyanın en iyi beşinci oyuncusu Viktor Korchnoi'yi...
...yenerek uluslararası turnuvaya geri döndü...
...ve dünya şampiyonu olma niyetini dile getirdi.
Böylece Fischer'ın, yeni şampiyon olmuş Boriss Spasky ile arasında duran...
...ustaları yenme yolundaki meşakkatli süreç başladı.
- Bobby, turnuvayı domine ettin. Nasıl hissediyorsun? - İyi hissediyorum.
Biliyorsunuz, bu... Bu adamlar beni pek turnuvadaymış gibi hissettirmedi.
Bunu, dünya şampiyonluğu yolunda bir engel olarak görüyorum...
...ve sonra da... istediğim koşulları yerine getirmek zorunda kalacaklar.
Bu tarafa, Bobby. Ruslar senin için endişeleniyor mu sence?
Tabii. Satranç oynamaya başladığımdan bu yana benim için endişeleniyorlar.
Bu adamları teker teker yiyorum, benim için hazırlanıyor onlar da...
- ...yani neyin ne olacağı bilinmez. - Bobby, bu tarafa!
Birinin seni yenebileceğini düşünüyor musun?
Tarihin akıntısı değişiyor, dostum.
Tanrı'nın planı onları geride bıraktı...
...onlar da dünyayı, Tanrı'dan almak için plan yapıyor.
Büyük Hıristiyan ulusumuzu yok etmek istiyorlar.
Esinlenme 18'de yazdığı gibi, bir ulusu cezalandırmak için...
- Ne dinliyorsun sen? - ...başka bir ulusu kullanacak.
Bu modern şeytandan intikam alacak.
Kapıyı kapatır mısın?
- Ve bizi yok etmek için güçleri dahilinde her şeyi yapacaklar. - Tabii.
Onlarınki uluslararası bir komplo.
Mossad, KGB, askeri-endüstriyel kompleks...
...ve Yahudi bankalarının kutsal olmayan kabalı.
Joanie, Joanie, Joanie. Üç havaalanı ve cehennemin arasındayım.
Karımı görmek, çocuklarımı öpmek ve seninle konuşmak için New York'ta 10 dakikam var.
Nerelerdeydin sen? Harika görünüyorsun.
Onu görmeliyim.
Her aradığımda telefonu bozuk diyorlar.
- Olur böyle şeyler. - Kırıyor yani.
Onu bir doktora götürmek istiyorum.
Bu imkânsız işte. Vancouver'a çoktan gitti.
Bunlar.
Her hafta, mektupları...
...daha da çılg...
...çılgınlaşıyor. Bak bir şunlara.
Bunlar senin için özel mektuplar, Joan.
Ben...
Onun özeline saygı duyuyorum.
Psikiyatrist bir arkadaşıma gösterdim.
Bobby'nin şey belirtileri gösterdiğini söyledi...
...paranoya ve kuruntulu psikoz.
Satrancın çılgın bir dünya olduğunu biliyorsun.
Sovyetler hakkında söylediği bazı şeyler doğru.
Tunus'ta, otel odasında dinleme cihazları bulduk.
"Komünistler...
Sürekli devam eden kelimelerle aklımı karıştırıyor.
Yahudiler de onlara yardım ediyor.
Yahudiler de, tıpkı New York'a sahip oldukları gibi, satranç...
...federasyonun da hepsine sahip olmak istiyorlar.
...ve dünyadaki çoğu hükümete sahip olup kontrol etmek istiyorlar."
Biz... Biz... Biz Yahudi’yiz.
Bobby, Yahudi.
Bu laflarla ortaya çıktığında ona ne diyeceksiniz?
Beni dinlemiyor. Kimseyi dinlemiyor.
Joanie, bak, yemin ederim. Bu artık sadece unvanla ilgili değil.
Oynadığı oyunların türleriyle alakalı bir şey.
Tüm çılgınca şeylerin dışında...
...çok... Hayal edilemez güzellik.
Brooklyn'li Da Vinci diyorlar.
Her 500 yılda mı ne?
Ustalar, Bobby'nin oynayışını gözleri yaşlı izliyor.
Joanie, bak. Ona göz kulak olacağım.
Tamam mı? Ona göz kulak olacağım.
Kafayı çok fazla yemediğinden emin olacağım.
İşte orada! İşte orada! Bobby, buraya!
Spassky'i daha önce yenemedin, neden şimdi yenebileceğini düşünüyorsun?
Bobby, bana bak.
BBC haberlere hoş geldiniz.
Bugün; Bobby Fischer, dünya satranç şampiyonası yarı finalinde...
...Rus Tigran Petrosian'ı yendi.
Fischer şimdi, dünya şampiyonu Boris Spassky ile karşılaşacak.
Bobby, bu galibiyetle unvan şansını garantiye aldın.
- Nasıl hissettiriyor? - Zamanı geldi. En iyisinin ben olduğumu hep söyledim.
Herkes "Kibirli, korkunç, kendini beğenmiş" dedi.
Ama şimdi, benim en iyi olduğum bir gerçek.
Spassky'i hiç yenemedin.
Ruslar, bir şansın olmadığını söylüyor.
Onu hiç kafama bile takmıyorum. Başka bir adam işte.
- Rusların casusluk olayına ne diyeceksin? - Evet... Onlar...
Beni takip ederken gördüm. Otel odalarımdaki telefonları dinlediler.
Dişlerdeki dolgulardan bile dinleme yapabileceklerini duydum.
- Şaka yapıyorsun, değil mi? - Yapmıyorum. Dişçine bir görün.
Petrosian iyi olmadığını söyledi.
- Seninle oynayıp hastalanan ikinci Rus. - Hepsi hastalanıyor.
Bobby! Bobby!
Wideworld Of Sports sana bir bölüm öneriyor bile.
- Evet.- Cavett seni istiyor ve... hazır mısın?
Oturuyor musun? Oturuyor musun?
Mike Wallace aradı. Mike Wallace aradı.
- 60 dakika, Bobby. - Tam zamanıydı.
Basınla uğraşarak dikkatimin dağılmasını istemiyorum.
- Hayır, bu... bu normal basın değil, Bobby. - Biliyorum, biliyorum.
- Büyük olanlardan yapacağım. - Harika. Bu harika.
Açlıktan ölüyorum ya, yemek yiyelim hadi.
- Bu şovlara çıktığımızda... - Evet. - Dinleme ve diş olayını boş ver.
Sen neden bahsediyorsun? Sadece... sadece aklımdan geçenleri söylüyorum.
- Biliyorum, biliyorum. - Doğruları söylüyorum.
- Söylediklerimde bir yanlış yok. - Biliyorum.
- Ve öyle insanlar onlar da. - Dikkatli olman gerek.
Söylediğin bazı şeyler yanlış anlaşılabilir.
Sen böyle konuştuğunda insanlar endişeleniyor.
- Ne diyorsun sen? "İnsanlar endişeleniyor." Kim? Hangi insanlar? - Kimse.
- Kimse. - Kendinden bahsediyorsun sen.
- Bu röportajların hangisini yapmak istiyorsun? - Bekle bir saniye.
"İnsanlar endişelenmeye başlıyor" demekle neyi kast ettin? Neden bahsediyorsun?
Önemli değil, bence Cavett harika bir fikir.
Neden konuyu değiştirip duruyorsun? - Konuyu değiştirmiyorum...
Sana bir soru soruyorum. İnsanlar endişeleniyor dedin. Hangi insanlar?
Joan.
Joan? Ablam mı? Sen nereden biliyorsun bunu? Konuştun mu onunla?
New York'taydım.
Bir... Bir kahve içtik.
Ablamla mı tanıştın? Bana söylemeden? Ne... Neden böyle bir şey yaptın?
- Beni aradı. - Ne konuştunuz? Beni mi konuştunuz?
Senin çıkarlarını gözetiyordum.
- Bu benim işim. - Bana avukatlık taslama, Paul.
- Öyle bir niyetim... - Bana avukatlık taslama.
Benim arkamdan ailemle konuşuyorsun. Senden istedim mi bunu?
Ne yapıyorsun? Casusluk mu yapıyorsun sen?
Sana yardım etmeye çalışıyordum, Bobby.
Neden bunun iyi bir fikir olduğunu düşündüğünü anlamıyorum.
Burada olmak için sırada bekleyen yüzlercesi var.
Sağa çek.
- Arabayı durdur. - Bir dakika. Bobby. Bobby.
İstediğin her şeyi elde etmek üzereyiz.
Arabayı durdur! Sağa çek! Arabayı durdur hemen!
Fil, fil 4'e.
At, vezir 4'e.
- Kale, kale 5'e. - Piyon, kale 5'e.
Ne oldu?
- Odasında. - İyi mi?
Kasetlerini dinliyor.
O bir çeşit dindar tayfa değil mi?
O insanlar Tanrı hakkında senin kadar şey biliyor.
Senin onaylayacağını düşünmüştüm.
Onu birine götürmeyi denemeli miyiz? Psikiyatriste?
Öyle bir şey olmaz.
Kapıcı, odasından televizyonun kaldırılmasını istediğini çünkü...
...Rusların, onu ekrandan izlediğini düşündüğünü söyledi bana.
Belki izliyorlardır.
Ayrıca uçağını patlatacaklarını da düşünüyor.
Doktorun ne yararı olacak?
Tanı koyacak.
İlaç verecek.
Kutsal bir kuyu üstüne beton dökmek gibi olur bu.
Birleşik Devletler satranç şampiyonu Bobby Fischer...
...24 oyun serisinde dünya şampiyonu Boris Spassky'e meydan okudu.
Boris Spassky ile oynamak. Korkuyor musunuz?
Korkmuyorum. Kendi benden korkuyor.
Son oynadığımızda, birkaç insan onun titrediğini gördüğünü söyledi.
Fischer, tarihte dünya şampiyonalarında finale...
...ulaşan ilk Amerikan...
...büyüyen ünlü kültürümüze varan son kişi oldu.
Ancak bu satranç oyuncusunun bir anda rock starı olacağı kimin aklına gelirdi?
Sıradaki konuğum, Rusları tek başına karşılamaya hazırlanan biri.
Ve kazanabilir.
Karşınızda, Brooklyn'in zeki çocuğu Bay Bobby Fischer.
Pekâlâ.
Muhtemelen dünyadaki en iyi satranç oyuncusu olduğunu gerçekten düşünüyor musun?
Evet. Evet, düşünüyorum.
Life Magazine'nin ne dediğini biliyorsun.
"Bobby Fischer, tek başına satrancın yüzünü değiştiriyor...
...satrancı, dünyada en hızlı büyüyen spor yapı...
Peki en zevkli an ne senin için? Rakibinin zorlandığını gördüğün an mı?
En büyük hazzı nerede alıyorsun?
Beysboldaki gole ne tekabül eder?
En büyük haz mı?
Egosunu kırdığı an. En büyük haz orada işte.
- Gerçekten mi? - Evet.
Peki bu ne zaman oluyor? Bittiğini gördüğünde mi?
Bitişinin geldiğini görüp içten içe parçalandığında.
Amaçları, dünyayı ele geçirmekten başka bir şey değil.
Ve durdurulmazlarsa, bu amaçlarına yakında ulaşacaklar.
Kâfir Sovyetler Birliğine ve...
...Doğu Avrupa'ya doğru acımasız yürüyüşlerine bakın.
Yahuda Krallığı'nda, yayılmacı hırsları Filistin'i gerçek varislerinden alan...
...gayrimeşru devlet İsrail'e bakın.
Tabii ki, İsrail halkı gerçek Yahudi bile değil.
O kabile, 600 yılında Babylon kralı Nebukatnezar tarafından esir alındı.
Bobby, müziği kıs!
Rusların hangi uçağa bindiğimizi duymasını istemiyor.
Ve yemeğin de uçakta bizimle gelmesini istiyorum, Paul!
Tamamdır, Bobby! Sorun var ama!
Uçak iki saate kalkıyor. Ve trafik...
- Ve yeteri kadar portakal olduğundan emin olun! - Tamam!
Hiç yeteri kadar portakal olmuyor!
Tüm yemeğin de götürülmesini ve servis edilmesini istiyor.
Tamam.
Ayrıca oynamadan önce banka hesabında 46,875 dolar istiyor.
Kalanı da kazanınca alacak.
- Öyle bir şey olmayacak. - Yoksa gitmeyecekmiş.
İstediği de bu zaten.
Siz orada ne fısıldaşıyorsunuz?
- Yolculuk planını konuşuyoruz, Bobby. - Kim yolculuk ediyor?
Tüm bu konu hakkında ciddi misin sen?
- İstediğimi vermeliler bana. - Ya vermezlerse?
Bu otel odasında oynayabiliriz. Sevdim ben burayı.
Doğru anlamış mıyım bir bakalım? Tüm bunları para ve portakal için kenara mı atacaksın?
Bu doğru. Oynamama gerek yok. En iyisi olduğumu biliyorum.
Bence korkuyorsun. Kendinden geçmişsin sen.
Ne bu, ters psikoloji falan mı?
Evet.
- Pasaportlar yanında, değil mi? Sende mi? - Evet.
Pasaportumu istiyorum ben.
- Yarım saatliğine gitmiyorsun sen. - Evet.
- Evet. Belki daha geç saate bir uçağa binerim. - Ya da binmezsin.
Tamam.
Bir papazın sinirlendiğini görmek de garip.
Hemen telefona sarılıyorum.
- Halledeceğim bu işi. - Umurumda değil zaten.
Hiçbir şeyi kanıtlamama gerek yok.
- Sorun ne, Bobby? - Bilmiyorum. Bir sorun var.
Çok aşağı çektik. 30% almalıyım.
Bobby, %25'te anlaştık.
- 30 oldu şimdi. - Anlaştık.
- Fikrimi değiştirdim, Paul. - Anladım bunu.
Ama Bobby, fikrini öylece değiştiremezsin.
Geldik bak, havaalanındayız. Ne yapacağım ben?
- Uçağa binmeme gerek yok. - Uçağa binmeyecek misin? Şimdi mi?
Nedir bu? Paul, sana fotoğrafçı istemiyorum demiştim!
- Çekilin, çekilin! - Sen bilirsin.
Bobby! Bobby!
- Nereye? - Bas. Sür!
Bugün, dünya satranç şampiyonasında Bobby Fischer açılış seremonisine...
...gelmeyince garip bir olay yaşanmış oldu.
Bu arada, Bobby'nin rakibi Boris Spassky ise, tüm İzlanda'nın...
...heyecanına, Reykjavik'a vardı.
Üç günlük hakem Wolfgang Schmid bunları söyledi.
Onurluyum ama kafam karışık.
Ben hep, satrancın oynanması için iki kişi gerektiğine inandım.
Ne yazık ki, Amerikan arkadaşlarımız...
...ünlü Bobby Fischer'a kaybetmeyi başardı.
Umarız, nükleer silahları konusunda bu kadar dikkatsiz değillerdir.
Bay Tremblay; Bobby, İzlanda ilişkilerinden etkilenmiyor mu?
Reykjavik'e gelmek için 2 milyon doları geri çevirdiği doğru mu?
Satrancı seviyorum. Tüm dünya satrancı seviyor.
- Satrancı kutlamak için buradayız. - İzninizle, lütfen.
Dünyanın en iyisi olduğunu düşünen...
...Amerikan satranç oyuncusu Bobby Fischer'dan hala bir iz yok.
Fischer'ın bugün; satranç dünyasının super bowlu olması umut edilen...
...müsabakada Sovyetler Birliğinden Boris Spassky ile Reykjavik, İzlanda'da...
...oynamaya başlaması gerekiyordu.
Eğer gerçekleşirse tabii, ve bu büyük bir 'eğer'.
Fischer'ın hala, halk içinde son görüldüğü yer olan New York'ta olduğu düşünülüyor.
- Anne? - Efendim, bebeğim?
Dışarıda adamlar var.
Bugün, uluslararası satranç federasyonu...
...Fischer, salı öğlenine kadar İzlanda'ya gelmezse diskalifiye olacağını söyledi.
Diğer haberlerde ise; Beyaz Saray, Demokratik Ulusal Komite'nin...
...Watergate merkezine yapılan zorla girişle ilgili yorum yapmadı.
Alo? Alo?
Bobby, sen misin?
Evet. Ben...
...bana fotoğrafçı olmayacak dediler ama bir sürü fotoğrafçı geldi...
...ben de oradan gitmek zorundaydım.
- Neredesin? - Buradayım, evdeyim.
Havaalanına gidiyordum, fotoğrafçı olmayacağına dair söz verdiler...
...ama bir sürü fotoğrafçı gelmişti, ben de oradan gitmek zorundaydım.
Onlara göstermek zorundaydım, Joan.
Fotoğrafçı olmayacak demişlerdi. Bunu hep yapıyorlar. Gittiğim her yerde, her zaman.
- İnsanlar bunu bana yapmaya devam ediyor. - evet.
Adil değil.
Bobby, sen iyi misin?
Düşen 727 uçağını biliyor musun? Yakıt tankı patladı demişlerdi.
Bu bana biraz garip geldi. Değil mi?
Bize her şeyi söylemiyorlar.
Evet, söylemiyorlar. Bu doğru.
Ve KGB, insanları öldürüyor. Öldürüyorlar.
Bu... bu gerçek. Şemsiyelerinin başına zehir koyuyorlar, çılgınca şeyler.
- Anlıyor musun? - Evet.
Bebeğim, sen orada kal, tamam mı? Yanına geliyorum.
Bu insanlar, ne yapsa şaşırmam.
- Han... Hangi insanlar, Bobby? - Ruslar. Bana inanıyorsun.
Bu akşam ölsem çok hoşlarına giderdi.
Bunu duyuyor musun?
Neyi duyuyor muyum?
Bilmiyorum, telefonda bir ses var.
- Sen duyuyor musun? - Hayır, bir şey duymuyorum.
Bobby?
Orada bir NATO üssümüz var ve subayların beni korumasını istedim.
Olmaz dediler bana. Olmaz dediler, Joan.
Bu ülkeye getirdiğim o prestije rağmen.
Ben, dünyadaki en ünlü adamım.
Bunu duyuyor musun?
Aklımla oynamak için yemeğime bir şeyler koyuyorlar.
- Bilmiyorum. - Bobby, sen orada kal. Yan... Yanına geliyorum.
Hayır, hayır, hayır, dinle. Joan, beni dinle.
Sana bir şey söylemeye çalışıyorum.
Bunu... Bunu düşünüp duruyorum.
Aklımda düşünüp duruyorum düşünüp duruyorum.
Sırada ne var çözemiyorum, Joan.
- Anlıyor musun beni? - Evet, evet.
- Anlıyor musun? - Evet, evet. Anlıyorum, bebeğim. Evet.
- Bobby... - Joan.
Lanet olsun. Duyuyor musun?
Bir ses var.
Joan.
Telefonu kapatacağım.
Bobby, sen...
Kim var orada?
Dostum, içeride misin?
- İçeri girebilir miyim? Büyük haberlerim var. - Neymiş?
Daha fazla para ister misin? Sana az önce fazladan 130 bin ayarladım.
İngiliz satranç manyağının biri senin oynayışını görmek istiyor.
- Para gerçek mi? - Gerçek. İyi. Güvenli.
Telefonunu kullanabilir miyim? Millete iyi olduğunu söyleyeceğim.
- Kim o? - Güvenlik.
Havaalanına gitmesi için ayarladılar. Doğrudan uçağa gidebileceğiz.
Basın yok.
Evet. Alo?
Onu buldum.
Henry Kissinger.
Çok güzel, değil mi?
- Alo? - Dr. Kissinger hatta.
Alo? Dünyadaki en kötü satranç oyuncusu...
...dünyadaki en iyi satranç oyuncusunu arıyor.
Bilmeni istiyoruz ki, Başkan ve ben...
...İzlanda'ya ABD adına oynamaya gittiğin için çok heyecanlıyız, Bobby.
Evet. Evet. Oynamaya karar verdim.
BBC dünya servisine hoş geldiniz.
Amerikan satranç ustası Bobby Fischer'ın...
...Boris Spassky ile olan maçı için sonunda İzlanda'ya gittiği düşünülüyor.
Eskiden Jagger'ı böyle çıkartırdık.
Aylar süren müzakerelerden sonra...
...Fischer şimdi dünya şampiyonu Boris Spassky ile karşılaşacak.
- Bobby hakkında ne düşünüyorsun? - Bilmiyorum.
En azından Amerika hakkında iyi hissetmek için bir neden var.
Biraz kaba.
Ali boksta neyse, Fischer da satrançta o.
Sıkıcı. Kibirli. Düşüncesiz.
Uzun bekleyiş sonunda, gitmeyeceği konusunda aylarca spekülasyon yapılan...
...Bobby Fischer, sonunda bugün Reykjavik'e vardı.
Çocukluğumdan bu yana Ruslar hakkımda yalan söylüyordu.
- İzlanda hakkında ne düşünüyorsun? - İzlanda mı? Burada olmaktan mutluyum.
Feth etmeye hazır bir Viking gibi hissediyorum.
İçeri gel. Etrafa bir bak.
- Evet. - İyi bir yer.
5 yatak odası var.
- Saunası bile var. - Odalara bir bakıp hangisini istediğime karar vereyim.
Buyur.
Evet?
Sen ne yapıyorsun burada?
Kendime vakit ayırdım biraz.
Pekâlâ.
Çalışmak istiyor musun? Bazı pozisyonları analiz etmek falan?
- Belki daha sonra. - Sorun ne? Hasta mısın?
Dinleniyorum sadece.
Tamam. Birkaç saate kontrole gelirim.
Seni görmek güzel, Bobby.
Tabii.
Uzak kalamadın demek.
Anlıyorum.
Yankiler seriler halinde oynuyor, sen de kulübede bir yer istiyorsun.
Bir tane alabilir miyim?
Dünya çapında milyarlarca insan bu ikisinin satranç oynamasını izliyor.
Nixon, oval ofise TV koymuş.
- Öyle mi? - Satranç tahtasında 3. Dünya Savaşı.
Çin'i kaybettik.
Vietnam'ı kaybediyoruz.
Bunu kazanmalıyız.
Dünya satranç şampiyonasını ABC Wideworld Of Spors'tan...
...canlı yayında izliyorsunuz.
En iyi 24 maç.
Her galibiyet 1 puan, her beraberlik yarım puan değerinde.
15 rauntluk ağırsıklet müsabaka dövüşünün satranç versiyonu.
Ve kalabalığın gürültüsünden anladığımız üzere, Boris Spassky...
11 TEMMUZ 1972
Nerede o?
Basın mensupları yerlerine otursun lütfen.
Renk seçimi için bir araya geldik.
Bay Spassky? Bay Fischer? Seçin.
Bay Fischer siyahı seçti. Bay Spassky başlayacak.
Birinci Oyun
Şimdiye kadar çok iyi, değil mi?
Nimzo üstünde bir varyasyon oynuyorlar.
Bir beraberlik bizim açımızdan iyi olur.
- O kadar kötü mü? - Hayır, hayır. Sadece oyunu sadeleştiriyor.
Beraberlik fena olmazdı.
Kameralarınız çok fazla ses yapıyor. Dikkatimi dağıtıyor.
Hemen dönerim.
- Kameralar mı? - Evet, şöyle ses çıkartıyorlar...
Buraya gel.
Duyuyor musun bunu?
- Bir kamera sadece. - Evet, geri çekmeniz gerek.
- Ne? - Kamerayı geri çekin.
Geri çekin. Kamerayı geri çekin.
Seyirciyi de kontrol altında tutmalısınız.
- Seyirci ne yapıyor? - Çok ses yapıyorlar ve sen hiçbir şey yapmıyorsun.
Bu senin işin, tamam mı? İşini yap.
Bay Spassky hamlesini yaptı. İyi.
- Evet, evet. - Bay Schmid, Bay Schmid.
Oyuncumu sinirlendirmeye çalışıyor.
Kamera çok fazla ses yapıyordu. Geri çektik sadece.
- Oyuncumu sinirlendiriyor. - Tamam, sorun yok.
Yerinize geçin, lütfen. Teşekkürler.
Çok iyi görünmüyorsun, Robert James.
İlk oyunun galibi Boris Spassky.
Bobby! Bobby!
- Bir saniye bekle! - Bağırma ona.
Bağırmıyorum. Bobby!
Bobby!
Bir oyun sadece. Bir puan. Bir sonrakini sen kazanırsın.
12,5 puan uzun bir maç.
Muhabirler, Spassky'nin arkasından gidiyor.
Başka bir taraftan çıkabiliriz.
Sen iyi misin?
Duyuyor musunuz?
Burası sessiz.
Boris! Boris!
Nasıl hissediyorsun?
- Daha başta paramparça oldu. - Kafasına sıktı.
Sebepsizce.
Silahı sen doldurdun.
Öğretmenim bana dedi ki...
...intihar etmeye hazır bir adam öndedir.
Nasılsın, Bobby?
- Artık yapmayacağım. - Neyi?
Bu dikkat dağıtan şeylerle oynamayacağım. Sirk gibi resmen.
Böyle anlaşmamıştık.
Bunu bana yıllardır yapıyorlar.
Önce vaatleri veriyorlar, sonra hepsi yalan oluyor.
Çocukluğumdan beri yapıyorlar bunu.
15 yaşımda kocaman otel odası faturalarıyla Avrupa'da...
...mahsur kalırdım.
Federasyondan da parayı benden alıp Reshevsky'e vermişti.
O da Yahudi bu arada. Onlara ne yaptığımı bilmiyorum.
Hepsi sikmeye çalışıyor beni. Ruslar ve Yahudiler...
Her şeyde o pis parmak izleri var.
- Neden bahsediyoruz? - Yahudilerden.
Bobby, aptal bir hata yaptın ve adam da eline verdi.
Hayır, onların oyununa gelmeyeceğim.
- Eğer oyuna kafanı vermezsen... - Benim istediğim gibi oynayacağız!
- Sadece kaybetmeyeceksin! - Seyirci yok, dikkat dağıtan şeyler yok!
Milyarlarca insanın önünde küçük düşeceksin!
Beni buraya sahte beyanlarla getirdiniz ve bunu siz halledeceksiniz!
Ben böyle oynarım!
Hatası, fili görmemesi.
Kalan maçlar seyircisiz ve kamerasız oynanmazsa, maça çıkmayacak.
Maçlar pin pon odasında oynanana dek devam etmeyecek mi?
- Tek sessiz yer orası diyor. - Başka bir tahta da istiyor.
Parçaları koyduğunda çok ses yapıyormuş. Tahtayı tercih ediyor.
Morphy gibi, beynini yok ediyor.
- Hayır, satranç onu yok etmiyor. - Bu kadar talep neden peki?
Onların hayır demesini istiyormuş gibi.
Bence kaybederse olacaklardan korkuyor.
Hayır. Kazanırsa olacaklardan korkuyor.
Basın mensupları yerlerine geçsin lütfen.
Maçın saat 5'te başlaması gerekti.
Şimdi zamanı başlatacağız.
Bay Fischer gelmedi.
Bay Spassky hükmen galip.
Federasyon kurallarına göre, Bay Fischer'ın devam etme isteğini...
...yazılı olarak teslim etmesi için 24 saati var...
...aksi taktirde Bay Spassky, dünya şampiyonu ilan edilecek.
Boris Spassky ve Bobby Fischer arasındaki maç, kesinlikle hayal...
...kırıklığı yaratan bir yola girdi.
Reykjavik, İzlanda'dan gelen haberlere göre, Bobby Fischer bugün maça çıkmadı.
Şu anda neler olacağına bakılmaksızın, maç Spassky'nin.
İki puanlık avantaj, pratik olarak yenilemez olarak düşünülüyor.
Tahmin edilemez Bobby Fischer, bugün Boris Spassky'e karşı yapacağı...
...unvan maçı 2. oyununa gelmektense, yatakta kalmayı tercih etti.
3. oyun pazar gününe ayarlansa da, maçın geleceği hala belirsiz.
Bobby?
Tüm dünyadan bu kapıyı açmanı isteyen insanlardan mesaj getirdim.
Bobby?
ABD Başkanı 3 kez aradı.
Üç.
Sana ulaşmaya çalışıyor.
Moskova'da; Brezhnev, tek kalan 1868 Louis Roederer şişesini açtı...
...ihtilalden kalma.
Neden biliyor musun? Çünkü bıraktığını duymuş.
Senin yaşındaki çocuklar şu anda Vietnam'da komünizme karşı...
...savaşta hayatlarını veriyor...
...ve senin tek yapman gereken satranç oynamak.
Bobby, tüm gece senin adına tartışıyordum!
Onları senin için tehdit ediyordum!
Onları ikna ettim, yalvardım! Şimdi sana yalvarıyorum.
Lütfen, lütfen, lütfen.
Oraya git ve oyna.
Sen de onlardansın, değil mi?
- Ne? - Kime çalışıyorsun?
- KGB? CIA? - Ciddi misin?
BBC haberlere hoş geldiniz.
Dünya satranç şampiyonası, maçların oyun odasında oynanmasını talep edip...
...dalga konusu olan Amerikan Bobby Fischer için aşağılayıcı bir şekilde bitiyor gibi görünüyor.
Oynadığın oyunu biliyorum.
Çok açık.
Böyle kazanamam ben.
Böyle kazanmak istemiyorum.
Dinlediğinizi biliyorum.
Bay Bubnov, Bay Geller, Başkan Brezhnev...
...dinleme cihazlarınızı beni duyabildiğini biliyorum.
Böyle kazanmayacağım!
Beni duyuyor musunuz?
Her şey yolunda mı?
- Yolunda olmadığını düşündüren ne? - Yan odadan duydum seni.
Bir karar verdim. Onu yenmezsem, tek parça halinde kaçacak.
Amerikan deli.
Deli değil.
Herkesi kandırdığı gibi seni de kandırmış.
Oynarsak, onu yok edeceğimi biliyor.
Ezeceğimi.
Kaçınılmazdan kaçmak için deliliği kullanıyor.
Kaçmasına izin vermeyeceğim. Elime aldım zaten onu.
2-0 öndeyim.
Elimde o.
Fischer'a bir mesaj ilet.
Pin pon odasında oynayacağım. İsterse tuvalette oynayalım. Kaçamayacak.
Söyle ona.
Elimdesin.
Dur burada.
Teşekkürler.
Buna inanmayacaksın. Spassky, pin pon odasında oynamayı kabul etti.
Evet, tamam.
Bekle. Nereye gidiyorsun?
Sadece bir kamera.
Hareket etmiyor, ses yapmıyor.
Güzel mi?
İyi günler. Teşekkürler.
Lütfen, beyler.
Eğer hatırlayabilirsek, dünya izliyor.
Üçüncü Oyun.
- Nixon gerçekten aradı mı seni? - Oyun başlıyor.
- Ne yapıyor? - Bilmiyorum.
Ne yapıyor? Daha önce bu açılışı hiç oynamadı.
Benoni oynuyor. Siyah, iki oyun geride. İntihar olduğunu düşünüyor.
- İntihar mı? - Evet.
Atını öneriyor. Delilik bu.
- Neler oluyor? - Atını ifşa ediyor.
Elinde ikili piyonlar kalacak. Fille beraber almasını istiyor.
Boris alır.
Al, Boris. Al hadi!
- Evet. - Lanet olsun.
Tanrım.
Birdeki matı tehdit ediyor. Bu atları değiş tokuşa zorlayacak.
Bir beraberlik, belki?
Beraberlikten nefret eder.
Alıyor onu.
Şah.
Evet!
Bobby Fischer, bugün dünya satranç şampiyonası üçüncü oyununda Boris Spassky'i mağlup etti.
Bobby Fischer, ilk maçını kazan...
Boris Spassky, bugünkü oyundan 42. hamlede çekildi.
Bobby Fischer'ın, Boris Spassky'e karşı ilk galibiyet haberinin...
...gelip halkın hayal gücünü ele geçirmesiyle...
...Fischermania ülkeyi kasıp kavuruyor.
Bobby, seni çok seviyorum. Harika olacağını biliyorum. Ve ABD için kazan!
- Yaşasın ABD! - Bir numara!
Bobby! Bobby!
Satranç çılgınlığı tüm ülkeye yayılıyor.
Her oturma odasında, parkta ve sınıfta oynanırken görebilirsiniz.
Ve 1 ay önce hakkında çok az şey bilinen Brooklyn'li genç adam...
...çabucak dünyanın en ünlü insanı haline geliyor.
Böylesine kafa kafaya bir maçtaki gerilimi hayal edemezsiniz.
Dördüncü Oyun
- Pardon? - Spassky, Bobby'nin filini aldı.
Ben de bekaretini aldım.
Bekle. Bobby hamle yapıyor.
Pardon da, dün geceki 4. maçta berabere kaldılar.
Biliyoruz, göt. Tekrarını izliyoruz.
Fischer: 1.5 Spassky: 2.5
Beşinci Oyun
Pardon?
Sandalyemden bir şey geliyor.
Sandalyenizden mi?
Bir titreşim.
Ne?
Ne yapıyor bu? Dua mı ediyor?
Bir çeşit ses. Yüksek frekanstandır belki...
Bilmiyorum.
Konsantrasyonumu etkiliyor.
SchieÃŸe.
5. oyunu Bay Bobby Fischer kazanıyor.
- Sandalyeden geliyor. - Ne?
- Bir ses yapıyordu. - Boris?
Watergate diye bir şey duymadınız mı hiç?
O sandalyenin x-ray'inin çekilmesini istiyorum. Anlaşıldı mı?
Bay Spassky.
Elektrik mühendisi, aydınlatma teçhizatını inceledi ve inanılmaz bir şey buldu.
İçinde bunları buldu.
İki ölü sinek.
Bobby Fischer'ın bu maçtaki geri dönüşü.
- Bu, satrançta tarihi bir şey. - Aynen öyle, Jim.
Ve şu aşamada, bu oyunu kim kazanırsa...
...muhtemelen tüm maçı kazanacak gibi görünüyor.
Bu bir oyun, 6. oyun, sonucu belirleyecek mi?
Ben kesinlikle öyle düşünüyorum.
Şimdi neler olduğuna bakacağız.
Fischer, ana salonda oynamayı kabul etti.
Basın mensupları geri çekilebilir mi, lütfen? Teşekkürler.
Daha önce oynamadığı bir hamle daha.
Ne yapıyor?
Burada yaşananlara inanamıyoruz, Jim...
...ama böylesine önemli bir maçta...
...Fischer, kendine has Sicilyalı açılışını bu maç yapmadı.
Spassky'nin tüm dikkatli hazırlanışı bir anda tuzla buz oldu.
Ustalar, kafa karışıklığı içinde başlarını sallıyorlar.
Fischer'ın hamlelerin satranç tarihinde eşi benzeri görülmemiş.
Ne yaptığını çözebilen yok gibi.
Fischer'ın pozisyonu, Spassky'i felç etti.
Spassky oksijen alamıyor gibiydi.
Bravo.
Ustalar daha önce hiçbir rakibin galibiyetini alkışlamamıştı...
...ama sanırım bu, daha önce hiç kimsenin görmediği bir şeydi.
Bobby, istediğin bir şey var mı?
Hayır, sağ ol.
- Yakında güneş doğacak. - Evet, burası hiç karanlık olmadı.
Biliyorsun, Bobby...
...oynadığın satranç gerçekten çok ilham verdi.
Neredeyse hepsi... Teori ve ezber.
İnsanlar tüm bu seçeneklerin olduğunu düşünüyor, ama...
...genelde tek bir doğru hamle vardır.
Tabii sonunda gidecek bir yer de yoktur.
Bobby Fischer, Boris Spassky'i 12.5'a 8.5 yendi.
6. oyunun hala oynanılan en iyi satranç oyunu olduğu düşünülüyor.
Unutulmaz zaferinden sonra, akıl sağlığı bozulmaya devam etti.
Cirolardan milyon dolarları geri çevirdi.
Unvanını kaybetti ve halkın arasından kayboldu.
1980'da avarelik suçundan tutuklandı. Hapiste işkence gördüğünü iddia etti.
1992'de, Boris Spassky ile Belgrad'da oynamak için inzivadan geri geldi.
Maç, ABD yaptırımlarını ihlal etti ve ABD hükümeti Bobby için tutuklama emri çıkardı.
ABD, yalanlar üstüne kurulu. Hırsızlık üstüne kurulu.
Bizim için yaptıklarıma bakın. Ama artık işe yaramıyorum, görüyor musunuz?
Soğuk savaş bitti, ve şimdi beni hapse atmak istiyorlar.
2005'de İzlanda'ya sığınana kadar dünyada başıboş dolaştı.
Emin değilim ama eğer Yahudilerin ABD'de olduğunu biliyorsam...
...bana beklemediğim bir saldırı gerçekleştirebilirler.
Hayat böyle ve insanlar bir hayal dünyasında yaşıyor.
Cidden paradoksik değil.
Satranç, temelde gerçeği arayış, değil mi?
Ben de gerçeği arıyorum işte.
Bobby Fischer, 2008'de Reykjavik, İzlanda'da öldü.
Çeviri: Mert Yıldız twitter.com/MertAliYildiz